Làm trên cao an toàn trong nghề trang trí nghĩa là dùng đúng thang hoặc giàn cho độ cao cần làm, luôn có người giữ và quan sát, không đứng lên bàn ghế, không treo vật nặng vào chỗ không rõ chịu lực, và không chạm vào điện của địa điểm. Đây là phần việc nhiều đội làm hằng ngày đến mức quen tay, và chính sự quen tay đó làm người ta bỏ bước.
Bài này viết cho chủ dịch vụ trang trí và trưởng nhóm muốn đặt ra quy tắc an toàn cụ thể cho đội: chọn và dùng thang, giàn di động, treo đồ lên trần, làm cổng cao ngoài trời, tránh rủi ro điện, đồ bảo hộ, và khi nào phải dừng việc. Bài không thay thế các quy định chính thức về an toàn lao động; với công trình lớn hoặc khi có thắc mắc về nghĩa vụ pháp lý, hãy hỏi cơ quan quản lý lao động hoặc người có chuyên môn về an toàn.
Vì sao làm trên cao là rủi ro lớn nhất của nghề
Trong một buổi dựng tiệc, phần lớn thời gian thợ làm việc dưới đất: bày bàn, xếp bục, bơm bóng. Nhưng những công việc tạo nên điểm nhấn như treo vải trần, gắn đèn dây lên cao, lắp phần trên của cổng hoa, treo cụm bóng bay lớn đều đòi phải lên cao. Một cú ngã từ độ cao chỉ bằng chiều cao một người cũng có thể gây chấn thương nặng, đặc biệt khi rơi xuống mép bàn, khung sắt hay sàn đá.
Rủi ro tăng lên vì những điều kiện đặc thù: làm vội trước giờ khách vào, sàn sảnh trơn, ánh sáng chưa bật đủ, nhiều người cùng làm trong không gian hẹp, và vật dụng tiện tay như bàn tiệc, ghế, thùng đồ luôn ở ngay bên cạnh. Kê thang lên bàn hay đứng lên ghế để với thêm một đoạn là thói quen nguy hiểm phổ biến nhất mà trưởng nhóm cần dứt khoát cấm.
Ngoài người làm trên cao, người bên dưới cũng có rủi ro: vật rơi, khung đổ, dụng cụ tuột tay. Vì vậy, an toàn trên cao là việc của cả đội chứ không chỉ của người đang đứng thang.
Chọn thang, giàn theo độ cao và loại việc
Không có một loại thang dùng cho mọi việc. Bảng dưới gợi ý cách chọn; mọi thiết bị cần còn tốt, đủ chân đế chống trơn và dùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
| Loại việc | Thiết bị phù hợp | Lưu ý chính |
|---|---|---|
| Gắn chi tiết ở độ cao vừa phải, việc ngắn | Thang chữ A chắc chắn, có thanh khoá | Mở hết thanh khoá, không đứng ở những bậc trên cùng, có người giữ chân thang |
| Treo vải, đèn dọc theo trần sảnh | Giàn giáo di động có lan can | Khoá bánh xe trước khi leo, không đẩy giàn khi đang có người ở trên |
| Lắp phần trên cổng cao ngoài trời | Giàn giáo hoặc thang chữ A đặt trên nền phẳng, chắc | Không làm khi gió mạnh, có người giữ và chằng neo cổng trước |
| Làm ở độ cao lớn, trần rất cao | Thiết bị nâng chuyên dụng hoặc giàn có lan can, người được huấn luyện | Cân nhắc thuê đơn vị chuyên làm trên cao |
| Với một đoạn ngắn khi đang dựng | Không có thiết bị nào thay thế: dừng lại, lấy thang | Không đứng lên bàn, ghế, thùng đồ, bục trưng bày |
Việc ở độ cao lớn, cần dây an toàn hay thiết bị nâng, không phải là việc đội trang trí nhỏ nên tự làm khi chưa được huấn luyện. Thuê đơn vị chuyên môn hoặc thiết kế lại phương án để không phải lên cao như vậy là lựa chọn khôn ngoan.
Quy trình dùng thang đúng cách trong mỗi buổi dựng
Một quy trình ngắn, lặp lại mỗi lần, giúp thói quen an toàn trở thành tự nhiên:
- Kiểm tra thang trước khi dùng: chân đế có cao su chống trơn, bậc không nứt, thanh khoá hoạt động, không lỏng ốc.
- Đặt thang trên nền phẳng, khô, không trơn; dọn sạch dây, túi, giấy dưới chân thang.
- Mở hết thanh khoá của thang chữ A; không dùng thang chữ A gập lại dựa vào tường như thang đơn.
- Một người leo, một người giữ chân thang và quan sát; người giữ không làm việc khác cùng lúc.
- Leo lên và xuống mặt hướng vào thang, giữ ba điểm tiếp xúc: hai tay một chân hoặc hai chân một tay.
- Mang dụng cụ trong túi đeo hoặc nhờ người dưới chuyển lên, không cầm đầy tay khi leo.
- Không với người ra ngoài quá xa; nếu phải với, xuống dời thang.
- Khi xong, hạ thang, gập gọn và để sát tường, không để thang dựng chắn lối đi.
Trưởng nhóm có quyền dừng ngay việc của bất kỳ ai không theo quy trình này, kể cả khi đang gấp giờ. Đội cần biết điều đó trước, để khi bị nhắc không ai thấy bị làm khó.
Treo vật lên trần và khung: hỏi chịu lực trước khi treo
Không tự đoán trần chịu được bao nhiêu. Trần thạch cao, trần giả, máng đèn, ống điều hoà không phải là chỗ để treo. Chỉ treo vào điểm mà địa điểm xác nhận là được phép và chịu lực, hoặc vào giàn khung riêng do bạn dựng.
Ước khối lượng thật của vật treo. Vải dài nhiều mét, cụm hoa tươi có xốp ướt, khung đèn đều nặng hơn bạn nghĩ. Cộng cả phần dây, móc và độ rung khi kéo. Nếu không chắc, chọn phương án nhẹ hơn hoặc đặt dưới đất.
Dùng phụ kiện treo đúng loại. Móc, dây cáp, khoá phải là loại dùng để treo vật và còn tốt. Dây rút nhựa hay băng dính không dùng để giữ vật nặng phía trên đầu người.
Có dây giữ phụ. Với vật treo trên khu khách ngồi, thêm một dây giữ phụ độc lập để nếu điểm treo chính tuột thì vật không rơi.
Không ai đứng dưới khi đang kéo, treo. Khi đang nâng vật lên hoặc đang tháo, khoanh vùng bên dưới, không cho người đi qua.
Khung tự dựng phải vững trước khi treo. Khung phông, giàn treo cần chân đế nặng hoặc chằng neo; kiểm bằng cách lay thử trước khi treo bất cứ thứ gì lên.
Điện, đèn trang trí và những việc phải để thợ điện làm
Thợ trang trí làm việc với điện mỗi ngày qua đèn dây, đèn rọi, máy bơm bóng. Rủi ro tăng khi làm trên cao vì người đứng thang chạm vào dây hở có thể bị giật và ngã. Quy tắc nền tảng: đội trang trí chỉ cắm thiết bị vào nguồn điện mà địa điểm đã chỉ định, dùng dây nối và ổ cắm còn tốt, có cầu chì hoặc thiết bị bảo vệ, và không tự mở tủ điện, không tự đấu nối vào hệ thống điện của toà nhà.
Mọi việc đấu nối phức tạp như kéo nguồn riêng cho sân khấu, đấu đèn vào hệ thống của sảnh, lắp đặt điện cho cổng ngoài trời đều phải do thợ điện có chuyên môn của địa điểm hoặc đơn vị được thuê làm. Trưởng nhóm cần biết rõ ranh giới này và từ chối khi khách hay nhân viên địa điểm nhờ đội làm thay.
Khi làm trên cao gần đèn, tắt nguồn trước khi chạm vào. Đi dây theo mép tường hoặc dưới thảm có che chắn, không vắt ngang lối đi, không để dây chạm vào vải mỏng hay hoa khô. Với tiệc ngoài trời, chỉ dùng thiết bị và ổ cắm phù hợp với điều kiện ẩm, để ổ cắm cao khỏi mặt đất, và dừng dùng điện ở khu ngoài trời khi có mưa lớn.
Thứ tự an toàn khi dựng và tháo cổng, khung lớn
Cổng hoa, khung phông lớn, giàn treo là những vật nặng, cao và dễ đổ khi đang lắp dở. Thứ tự làm đúng giảm phần lớn rủi ro:
- Khoanh vùng khu dựng, không cho khách, nhân viên địa điểm hay trẻ em đi qua trong lúc lắp.
- Lắp chân đế và phần khung dưới trước, kiểm tra cân bằng, đặt tải giữ chân như bao cát hay khối đế nặng trước khi nâng phần trên.
- Nâng phần khung trên với đủ người, có một người hô nhịp; không để một người vừa giữ vừa bắt ốc.
- Chằng neo khung ngay khi dựng đứng, trước khi phủ vải, hoa hay đèn vì những thứ này làm tăng khối lượng và diện tích hứng gió.
- Lắp trang trí từ trên xuống dưới để người làm dưới không bị vật rơi từ trên đè lên.
- Khi tháo, làm ngược lại: gỡ trang trí trước, sau đó mới hạ khung trên, cuối cùng là chân đế và tải giữ.
- Không bao giờ tháo chằng neo khi khung vẫn còn đứng và còn đồ trang trí phía trên.
Tháo đồ thường diễn ra lúc khuya, sau một ngày dài, và là lúc tai nạn dễ xảy ra nhất vì ai cũng muốn về sớm. Trưởng nhóm nên nhắc lại thứ tự này trước khi bắt đầu tháo, đặc biệt với thợ thời vụ mới.
Đồ bảo hộ, sức khoẻ và khi nào phải dừng việc
Đồ bảo hộ cho nghề trang trí không cần cầu kỳ nhưng phải có và phải dùng. Bên cạnh đó là những tình huống trưởng nhóm phải cho dừng ngay:
- Giày kín mũi, đế bám; không đi dép lê, không đi chân trần khi đứng thang hay khiêng khung.
- Găng tay khi khiêng khung sắt, cắt dây cáp, làm với vật liệu sắc cạnh.
- Mũ bảo hộ cho người làm dưới khu đang có người treo đồ phía trên, nhất là khi dựng khung lớn.
- Dây an toàn và thiết bị chống rơi khi làm ở độ cao lớn, chỉ dùng khi đã được hướng dẫn cách đeo và móc vào điểm neo phù hợp.
- Dừng việc trên cao khi người làm chóng mặt, quá mệt, vừa uống rượu bia, hoặc đang dùng thuốc gây buồn ngủ.
- Dừng dựng cổng và khung ngoài trời khi gió mạnh, giông sét, mưa lớn.
- Dừng khi phát hiện điểm treo, khung hay thang có dấu hiệu không chắc chắn, cho tới khi xử lý xong.
- Có hộp sơ cứu trong xe và một người trong đội biết sơ cứu cơ bản.
Khi có tai nạn, ưu tiên sơ cứu và gọi cấp cứu, không di chuyển người bị ngã nếu nghi chấn thương cột sống trừ khi có nguy hiểm trước mắt. Sau đó ghi lại sự việc để rút kinh nghiệm. Trách nhiệm và chi phí khi có tai nạn tuỳ thoả thuận và quy định hiện hành; khi có tranh chấp, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Đội trang trí nhỏ có cần huấn luyện an toàn chính thức không?
Quy định về huấn luyện an toàn lao động áp dụng khác nhau theo loại hình và quy mô; nên hỏi cơ quan quản lý lao động địa phương để biết nghĩa vụ hiện hành. Dù quy định thế nào, mỗi đội vẫn nên có buổi hướng dẫn nội bộ về thang, giàn, điện và treo vật nặng cho mọi người mới.
Nhà hàng không có điểm treo chịu lực thì làm sao treo vải trần?
Có thể dựng giàn khung riêng đứng trên sàn để treo, hoặc thay phương án treo trần bằng phông đứng, cột trang trí, đèn đặt bàn. Không treo vào trần thạch cao hay máng đèn chỉ vì khách muốn hiệu ứng trần vải.
Có nên mua giàn giáo di động hay đi thuê?
Nếu đội thường xuyên làm trần cao, giàn di động có lan can là khoản đầu tư đáng cân nhắc vì an toàn hơn thang nhiều. Nếu chỉ thỉnh thoảng cần, thuê theo buổi từ nơi uy tín và kiểm tra kỹ khi nhận. Dù mua hay thuê, người dùng phải được hướng dẫn cách lắp và khoá bánh.
Khách yêu cầu treo đèn chùm trang trí lớn lên trần thì xử lý thế nào?
Hỏi địa điểm về điểm treo chịu lực và người được phép đấu điện. Nếu địa điểm không xác nhận được, từ chối phương án treo và đề xuất phương án đặt đứng hoặc dùng giàn khung riêng. Phần đấu điện do thợ điện có chuyên môn làm.
Thợ trẻ, nhanh nhẹn có cần giữ thang không?
Có. Ngã thang thường xảy ra vì thang trượt, bậc gãy hay với quá xa, không phụ thuộc người leo nhanh nhẹn hay không. Người giữ thang còn là người quan sát và đưa đồ, giúp người trên cao không phải với hay leo lên xuống nhiều lần.
Làm cổng ngoài trời khi trời có gió thì cần lưu ý gì?
Dựng cổng ở vị trí ít gió nếu có thể, chằng neo chắc vào chân đế nặng hoặc cọc, giảm diện tích hứng gió như vải buông dài. Theo dõi thời tiết trong ngày; khi gió mạnh lên, hạ phần trên cao xuống hoặc tháo cổng, kể cả khi tiệc đang diễn ra.