Nguyên tắc gốc rất đơn giản: không một món trang trí nào được che, chặn hay làm hẹp cửa thoát hiểm, lối đi dẫn tới cửa đó, đèn và biển chỉ dẫn thoát nạn, bình chữa cháy, tủ chữa cháy, nút báo cháy. Một cổng hoa đẹp đặt chắn trước cửa phụ của sảnh, một tấm phông nền kéo kín cả bức tường có cửa thoát hiểm, một dãy kệ hoa dựng trước tủ chữa cháy đều là lỗi thiết kế, dù không ai nhận ra cho tới lúc cần chạy.
Bài này giúp bạn đọc mặt bằng sảnh để biết những điểm không được đụng tới, giữ lối đi đủ rộng khi xếp bàn và dựng trang trí, và có một vòng kiểm tra nhanh cùng quản lý địa điểm trước giờ đón khách. Bạn không phải là người chịu trách nhiệm phòng cháy của toà nhà, nhưng bạn là người duyệt phương án trang trí, nên có quyền và có lý do để hỏi.
Vì sao trang trí hay vô tình chặn lối thoát
Trang trí sự kiện luôn có xu hướng tận dụng tường và góc. Bức tường dài nhất làm phông nền, góc khuất làm khu chụp ảnh, cửa phụ ít dùng thì "che đi cho đẹp". Trong khi đó, nhiều sảnh tiệc bố trí cửa thoát hiểm đúng ở những chỗ ít người qua lại như vậy. Người thiết kế trang trí chỉ nhìn ảnh sảnh trống, không có mặt bằng phòng cháy, nên vẽ phông chồng lên cửa mà không biết.
Thứ hai là lượng đồ phát sinh trong ngày. Kệ hoa chúc mừng, quà cáp, thùng đồ uống, xe đẩy, hộp đựng đồ của đơn vị trang trí, thùng thiết bị âm thanh đều cần chỗ để, và chỗ dễ dồn nhất là hành lang phụ, chân cầu thang, khoảng trống trước cửa sau. Đến giờ tiệc, những chỗ đó đã chất đầy.
Thứ ba là ánh sáng. Để tạo không khí, sảnh được giảm sáng, đèn rọi chỉ chiếu vào sân khấu và bàn tiệc. Đèn chỉ dẫn thoát nạn vẫn sáng, nhưng nếu bị hoa, vải, khung che, người trong sảnh sẽ không thấy hướng ra khi có sự cố. Khói trong một đám cháy thật còn làm tầm nhìn giảm nhanh hơn nhiều.
Cuối cùng là thói quen. Khách dự tiệc gần như luôn đi vào và đi ra bằng đúng cửa chính, nên không ai để ý cửa phụ đã bị chặn. Chỉ khi cửa chính bị khói hoặc đám đông lấp kín, cửa phụ mới trở thành lối duy nhất, và lúc đó mới biết nó có mở được hay không.
Những thứ trang trí không được đụng tới
Cửa thoát hiểm và khoảng trống trước cửa. Cửa phải mở được hoàn toàn, theo đúng chiều mở, không bị buộc, khoá, chèn. Khoảng trống phía trước cửa phải đủ để người đi ra không bị dồn, không có bậc, dây, thảm lỏng gây vấp.
Đèn và biển chỉ dẫn thoát nạn. Không treo vải, hoa, bóng bay che trước đèn chỉ dẫn; không dựng phông che tầm nhìn tới nó từ khu khách ngồi. Đèn chỉ dẫn phải nhìn thấy được từ các vị trí trong sảnh.
Bình chữa cháy, tủ chữa cháy, vòi chữa cháy. Phải lấy ra được ngay, không bị kệ hoa, thùng đồ, khăn bàn che kín. Nhân viên trực phải biết vị trí của chúng mà không phải tìm.
Nút ấn báo cháy, đầu báo khói, đầu phun chữa cháy. Không che, không quấn, không treo đồ vào. Vải voan trần rủ thấp che đầu phun là che mất hệ thống chữa cháy tự động.
Cầu thang bộ và hành lang thoát nạn. Không dùng làm kho chứa đồ tạm, không đặt kệ hoa, không dựng góc chụp ảnh ở chiếu nghỉ cầu thang.
Lối đi chính giữa các dãy bàn. Lối dẫn từ bàn tiệc tới cửa ra phải đủ rộng cho người đi ngược chiều nhau, không bị ghế, xe đẩy, chân khung trang trí lấn.
Đọc mặt bằng sảnh trước khi duyệt phương án trang trí
Bạn có thể làm việc này cùng quản lý địa điểm và đơn vị trang trí trong một buổi khảo sát.
- Xin mặt bằng sảnh có đánh dấu cửa thoát hiểm, cầu thang, bình và tủ chữa cháy. Nếu địa điểm không có bản vẽ, đi một vòng và chụp ảnh từng điểm.
- Đánh dấu những điểm đó lên phương án trang trí mà đơn vị gửi. Kiểm tra phông nền, cổng, góc chụp ảnh, khu quà, khu kệ hoa có đè lên điểm nào không.
- Hỏi số khách dự kiến và cách xếp bàn; đảm bảo lối đi chính dẫn tới các cửa ra không bị hẹp lại vì xếp thêm bàn.
- Xác định chỗ để đồ phát sinh: kệ hoa, quà, thùng đồ của đơn vị trang trí và âm thanh. Chỗ này không được là hành lang thoát nạn hay chân cầu thang.
- Hỏi địa điểm về quy định riêng: có khu vực nào cấm trang trí, có cần bản vẽ duyệt trước không.
- Ghi các điểm đã thống nhất vào tin nhắn hoặc biên bản, gửi cho cả đơn vị trang trí lẫn địa điểm.
Nếu phương án trang trí phải thay đổi vì một cửa thoát hiểm, đó là thay đổi đúng. Phông nền có thể dời sang bức tường khác, cổng hoa có thể lùi vào trong, góc chụp ảnh có thể đổi góc.
Xếp bàn và thêm trang trí: đừng để sảnh chật dần
Một sảnh tiệc có sức chứa do địa điểm công bố, tính cho cách xếp bàn chuẩn của họ. Vấn đề là ngày tiệc, sảnh thường chật hơn mức đó: gia đình xin thêm vài bàn cho khách phát sinh, đơn vị trang trí đặt thêm bàn gallery, bàn quà, bục góc chụp ảnh, quầy kẹo, cột hoa giữa lối, và đơn vị âm thanh kê thêm loa, màn hình. Mỗi thứ chiếm một chút, cộng lại làm lối đi giữa các dãy bàn hẹp dần, đặc biệt ở đoạn gần sân khấu và gần cửa.
Khi duyệt phương án, hãy hỏi địa điểm sức chứa thật với số bàn bạn định đặt, và đề nghị họ xếp thử trên mặt bằng có cả các hạng mục trang trí. Những món trang trí đặt giữa lối, như cột hoa, đèn sàn, bảng chỉ dẫn chỗ ngồi, nên dời sát vào tường hoặc vào đầu dãy bàn, để lối đi giữ đúng bề rộng.
Ghế khách lúc đã ngồi sẽ lùi ra sau, lấn vào lối đi nhiều hơn lúc xếp trống. Vì vậy một lối đi trông vừa đủ lúc sảnh trống thường thành hẹp khi tiệc đông. Đi thử giữa các dãy bàn khi ghế đã kéo ra như lúc có người ngồi là cách kiểm tra thực tế nhất.
Tiệc ngoài trời, dưới rạp và ở nhà hàng nhỏ
Sảnh khách sạn và trung tâm tiệc lớn thường có hệ thống phòng cháy đầy đủ và người quản lý biết rõ. Rủi ro lớn hơn nằm ở tiệc ngoài trời có rạp kín ba mặt, tiệc ở nhà hàng nhỏ cải tạo từ nhà phố, quán cà phê nhiều tầng thuê làm tiệc sinh nhật. Ở những nơi này, lối ra có khi chỉ là một cửa chính, cầu thang hẹp, và trang trí dễ lấp kín những khoảng trống vốn đã ít.
Với rạp kín ba mặt, hãy đảm bảo có ít nhất hai hướng ra ở hai phía khác nhau, không bị bàn tiệc, sân khấu, khu bếp chặn. Vải quây rạp ở phía không có lối ra nên có chỗ mở được nhanh. Khu bếp nấu, khu nướng nên ở ngoài rạp hoặc cuối hướng gió, xa lối ra chính.
Với nhà hàng nhỏ nhiều tầng, đừng xếp tiệc đông người ở tầng trên khi cầu thang là lối duy nhất mà lại được trang trí bằng bóng bay, hoa lụa, đèn dây quấn tay vịn. Nếu không còn lựa chọn, giữ cầu thang trống trang trí, giữ đèn cầu thang sáng, và nói với nhân viên nhà hàng về lối ra khi có sự cố.
Vòng kiểm tra năm phút trước giờ đón khách
Đi một vòng cùng quản lý địa điểm hoặc người trực, đứng ở giữa sảnh nhìn ra từng hướng:
- Từ chỗ khách ngồi, nhìn thấy được đèn chỉ dẫn thoát nạn ở các hướng.
- Mở thử từng cửa thoát hiểm: cửa mở được hết, không bị buộc, không bị đồ chắn phía ngoài.
- Lối đi chính không có dây điện vắt ngang, thảm lỏng mép, chân khung lấn ra.
- Bình chữa cháy, tủ chữa cháy nhìn thấy và lấy ra được ngay.
- Hành lang, cầu thang không có thùng đồ, kệ hoa, xe đẩy.
- Khu có nến, bếp lẩu, máy khói nằm xa lối ra chính và xa vải, hoa lụa.
- Người trực biết ai là người gọi cứu hoả, ai mở cửa, ai hướng dẫn khách ra khi có sự cố.
Nếu phát hiện vấn đề, đề nghị đơn vị dời đồ ngay. Việc dời một kệ hoa hay một thùng đồ tốn vài phút; giữ nguyên thì không có cách nào sửa vào lúc khẩn cấp.
Khi có sự cố trong tiệc: ai làm gì
Không ai muốn nghĩ tới chuyện cháy trong ngày vui, nhưng một phân công đơn giản giúp mọi người không lúng túng. Ở sảnh chuyên nghiệp, địa điểm thường có quy trình riêng và nhân viên đã được huấn luyện; bạn chỉ cần biết người phụ trách là ai và đi theo hướng dẫn của họ. Ở địa điểm nhỏ, hãy thống nhất trước ít nhất ba vai: người gọi cứu hoả 114, người mở và giữ các cửa ra, người hướng dẫn khách, đặc biệt là người lớn tuổi và trẻ em, ra theo lối gần nhất.
MC hoặc người dẫn chương trình nên biết lối ra để có thể thông báo bình tĩnh qua micro khi cần. Đơn vị âm thanh nên biết cách giảm nhạc ngay lập tức để mọi người nghe được hướng dẫn. Trong lúc thoát ra, không ai quay lại lấy quà, lấy đồ trang trí.
Phần tranh chấp sau sự cố, nếu có, liên quan tới trách nhiệm của địa điểm, đơn vị trang trí và người tổ chức theo hợp đồng và quy định phòng cháy. Đó là chuyện của sau này; khi cần, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn. Trong khoảnh khắc sự cố, việc duy nhất là đưa mọi người ra an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Phông nền có được dựng trước cửa thoát hiểm nếu cửa ít dùng không?
Không. Cửa thoát hiểm ít dùng trong ngày bình thường nhưng là lối sống còn khi có sự cố. Phông nền phải dời sang chỗ khác hoặc chừa khoảng trống đủ để cửa mở được và người đi qua dễ dàng.
Kệ hoa chúc mừng nên để đâu để không chắn lối?
Dọc tường không có cửa, xa cầu thang, hành lang thoát nạn và tủ chữa cháy. Nên giao một người sắp xếp kệ hoa khi chúng đến, thay vì để người giao hoa tự đặt chỗ trống gần nhất.
Có được treo vải voan che đèn chỉ dẫn thoát nạn cho đỡ lệch tông màu không?
Không. Đèn chỉ dẫn phải nhìn thấy được từ khu khách ngồi. Nếu thấy lệch tông màu, hãy chấp nhận điều đó, hoặc bố trí trang trí để mắt khách tập trung chỗ khác, nhưng không che đèn.
Tiệc dưới rạp có cần lối thoát hiểm không?
Cần. Rạp kín ba mặt nên có ít nhất hai hướng ra ở hai phía khác nhau, không bị bàn, sân khấu, khu bếp chặn. Vải quây ở các phía nên mở được nhanh khi cần.
Ai chịu trách nhiệm kiểm tra phòng cháy trong sảnh tiệc?
Hệ thống phòng cháy là trách nhiệm của địa điểm theo quy định. Đơn vị trang trí có trách nhiệm không làm ảnh hưởng tới hệ thống đó. Người tổ chức nên hỏi, kiểm và ghi lại những gì đã thống nhất.
Có nên dặn khách lối thoát hiểm như trên máy bay không?
Không cần làm như thông báo hàng không. Nhưng MC và nhân viên trực phải biết lối ra, và đèn chỉ dẫn phải nhìn thấy được. Ở tiệc rất đông hoặc địa điểm lạ, một câu nhắc nhẹ khi mở đầu chương trình cũng không thừa.