Trang trí rạp cưới ở quê là làm cho một khung rạp tạm, thường dựng trên sân nhà hoặc đường xóm, trở thành không gian tiệc sáng sủa, thoáng và an toàn trong một hai ngày. Phần nhìn thấy gồm vải phủ trần và vách, đèn, một sân khấu nhỏ với phông nền, cổng và lối đi giữa các dãy mâm; phần không nhìn thấy nhưng quan trọng hơn là khung chắc, điện kéo tạm an toàn, thoát nước khi mưa và lối đi cho hàng xóm.
Thuê rạp, bàn ghế và đội nấu cỗ là một mảng việc riêng; bài này tập trung vào phần trang trí bên trong và quanh rạp khi gia đình thuê đơn vị dịch vụ, và những điều cần thống nhất để rạp vừa đẹp vừa không thành nỗi lo của cả xóm.
Rạp cưới ở quê khác sảnh nhà hàng ở đâu
Sảnh nhà hàng có sẵn trần, tường, điện, điều hoà, lối thoát hiểm và người kỹ thuật. Rạp cưới ở quê bắt đầu từ con số không: một khung sắt hoặc khung nhôm, mái bạt, đặt trên sân gạch, sân đất hoặc mặt đường. Mọi thứ khác, từ ánh sáng, quạt, điện, đến lối đi, đều do đơn vị dịch vụ mang đến và lắp tạm.
Điều đó có hai mặt. Mặt tốt là gia đình được tự do bố trí theo ý: sân khấu đặt ở đầu nào, bao nhiêu dãy mâm, cổng quay ra đâu. Mặt cần cẩn trọng là mọi phần an toàn mà nhà hàng vốn đã lo sẵn, giờ thành trách nhiệm chung của gia đình và đơn vị dịch vụ. Khung có chắc không, điện có an toàn không, lối ra có thông không, đều phải hỏi và kiểm.
Rạp ở quê cũng phục vụ nhiều việc hơn một buổi tiệc: có khi là chỗ ăn cỗ của họ hàng từ tối hôm trước, chỗ làm lễ, chỗ tiệc chính, rồi chỗ ăn uống của người giúp việc hôm sau. Trang trí vì thế cần bền qua một hai ngày, chịu được bụi, khói bếp gần đó và người ra vào liên tục. Một phông hoa tươi tinh tế hợp với sảnh khách sạn có thể không trụ nổi đến buổi tiệc chính nếu phải dựng từ chiều hôm trước.
Vải trần, vách và màu rạp
Vải trần. Vải phủ dưới mái bạt là phần làm rạp "biến hình" rõ nhất: che khung sắt, làm ánh sáng dịu hơn, tạo cảm giác như một sảnh. Hỏi đơn vị dịch vụ vải có được xử lý chống cháy không, buộc vào khung bằng gì, có căng phẳng hay để rủ nhẹ.
Vách rạp. Vách vải hai bên giúp che gió, che nắng xiên và che những phần không đẹp như bếp nấu, chỗ để đồ. Nhưng vách kín hoàn toàn làm rạp bí và nóng, nhất là trưa hè; nên để thoáng ít nhất một hai phía.
Màu rạp. Nhiều đơn vị có sẵn vài tông như trắng, kem, đỏ, hồng, xanh. Chọn tông theo phong cách chung của đám cưới, và nghĩ đến ánh sáng: vải màu đậm dưới đèn vàng sẽ tối, vải trắng kem dễ phản sáng và lên ảnh sáng sủa hơn.
Độ sạch. Vải dùng nhiều lần dễ ố, bám bụi. Khi xem mẫu, hãy xin xem vải thật hoặc ảnh một đám gần nhất họ làm, không chỉ ảnh mẫu đẹp nhất.
Không che quạt và đèn. Vải rủ quá thấp có thể quấn vào quạt trần hoặc đè lên đèn nóng. Đây là nguy cơ cháy, cần đơn vị dịch vụ bố trí khoảng cách an toàn.
Điện kéo tạm trong rạp: giao hẳn cho thợ có chuyên môn
Rạp cưới dùng điện cho đèn, quạt, âm thanh, có khi cả nồi nấu và tủ mát, tất cả kéo từ điện nhà hoặc máy phát. Đây là phần rủi ro nhất, và nguyên tắc là gia đình không tự đấu nối. Điều gia đình nên làm là hỏi và kiểm:
- Ai chịu trách nhiệm phần điện: thợ của đơn vị dịch vụ hay thợ điện riêng; người đó có mặt suốt buổi tiệc không.
- Tổng tải dự kiến có vượt khả năng của đường điện nhà không; nếu dùng máy phát thì đặt ở đâu, xa chỗ khách ngồi và có thông gió không.
- Dây điện đi trên cao hoặc trong máng, không trải dưới đất nơi khách đi lại và nước mưa đọng.
- Ổ cắm và đầu nối được che kín, đặt cao khỏi mặt đất, ngoài tầm tay trẻ em.
- Có cầu dao hoặc thiết bị ngắt riêng cho rạp, người phụ trách biết chỗ để ngắt khi cần.
- Khi mưa hoặc có mùi khét, ai quyết định ngắt điện, và khách được hướng dẫn tránh xa khu thiết bị.
Nếu câu trả lời cho các câu hỏi trên mơ hồ, đó là dấu hiệu cần đổi cách làm hoặc đổi đơn vị dịch vụ. Một sự cố điện ở rạp cưới không chỉ làm hỏng buổi tiệc mà có thể gây thương tích cho người, nhất là trẻ em chạy chơi quanh rạp.
Sân khấu nhỏ, cổng và lối đi giữa các mâm
Sân khấu trong rạp thường nhỏ và thấp, ghép từ bục di động, với một phông nền và vài cụm hoa. Chiều cao trần rạp hạn chế nên phông không thể cao như trong sảnh khách sạn; thay vào đó có thể dùng phông rộng ngang, ánh sáng hắt từ chân lên và hai cụm hoa hai bên. Bục ghép phải chắc, không bập bênh, mép bục được đánh dấu, có bậc lên xuống cho người lớn tuổi.
Lối đi giữa các dãy mâm vừa là lối đi của cô dâu chú rể vừa là đường bưng cỗ. Ở quê, mâm thường xếp sát nhau để đủ chỗ cho họ hàng đông, lối đi rất hẹp. Hãy thống nhất với đơn vị dịch vụ một lối chính đủ rộng từ cổng lên sân khấu, có trải thảm hoặc tấm lót phẳng, và các lối phụ cho người bưng cỗ đi lại không phải cắt qua lối chính.
Cổng rạp có thể là cổng hoa, cổng vải hoặc cổng khung có chữ chúc mừng. Nếu rạp dựng sát đường, cổng không được chắn tầm nhìn của người đi đường ở đầu ngõ, chỗ rẽ. Phía trước cổng nên có khoảng trống để khách xuống xe, dựng xe mà không đứng giữa đường.
Một chi tiết nhỏ: rạp ở quê thường đông trẻ em chạy chơi. Không đặt nến lửa, đồ trang trí sắc nhọn, dây buộc lỏng ở tầm thấp; bóng bay, nếu có, chỉ bơm không khí hoặc khí trơ an toàn, không dùng khí dễ cháy.
Ánh sáng, quạt và không khí trong rạp
Đèn trần. Rạp dưới mái bạt thường tối hơn ta tưởng, nhất là rạp kín vách hoặc tiệc buổi tối. Nên có đèn chiếu sáng chung đều khắp rạp để khách thấy món ăn và thấy lối đi, rồi mới đến đèn trang trí. Đèn trang trí đẹp mà thiếu đèn chung thì khách ngồi trong bóng tối lờ mờ.
Đèn trang trí. Đèn dây, đèn chùm nhỏ, đèn hắt phông sân khấu tạo không khí. Mọi bộ đèn phải treo chắc, không đặt sát vải, và do thợ có chuyên môn đấu nối. Ánh sáng ấm giúp vải trần màu kem trông sang hơn.
Quạt. Rạp hè cần quạt, và quạt cần chỗ: quạt cây đặt ở góc không chắn lối đi, quạt treo phải bắt chắc vào khung và cách xa vải rủ. Hướng quạt không thổi thẳng vào phông hoa hay vào bàn có nến.
Khói và mùi bếp. Bếp nấu cỗ gần rạp sinh khói và mùi. Đặt bếp ở cuối hướng gió so với rạp, có vách ngăn, và giữ khoảng cách an toàn giữa lửa bếp với vải, bạt.
Âm thanh. Loa đặt hướng vào trong rạp, không hướng ra nhà hàng xóm. Trang trí sân khấu không che loa, để âm lượng không phải đẩy quá to mới nghe rõ.
Dựng rạp trên đường xóm và chuyện với hàng xóm
Nhiều nhà ở quê không đủ sân, rạp phải dựng lấn ra đường xóm hoặc đường liên thôn. Việc tạm sử dụng lòng đường, vỉa hè cho việc cưới có phải xin phép hay báo với chính quyền không tuỳ quy định ở từng địa phương. Cách chắc chắn nhất là hỏi UBND xã hoặc phường nơi tổ chức, hoặc qua trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, trước khi chốt với đơn vị dịch vụ.
Dù được phép, nguyên tắc chung vẫn là chừa lối cho người đi lại và cho xe cấp cứu, cứu hoả nếu cần; không chặn kín đường duy nhất vào các nhà phía trong; có biển báo hoặc đèn ở hai đầu rạp vào buổi tối. Báo trước với hàng xóm hai bên về thời gian dựng, thời gian tiệc, giờ tháo, và hỏi nhà nào có người già, người ốm, trẻ nhỏ để giữ âm thanh vừa phải vào buổi tối.
Thời gian dựng và tháo cũng cần nói rõ với đơn vị dịch vụ. Rạp dựng quá sớm, tháo quá muộn là chiếm đường nhiều ngày. Hỏi họ lịch dựng, lịch tháo cụ thể, ai dọn vệ sinh mặt đường sau khi tháo, ai chịu nếu làm hỏng cột điện, hàng rào, cây cối của nhà bên cạnh.
Đây không chỉ là chuyện thủ tục. Một đám cưới mà cả xóm thấy được tôn trọng sẽ có không khí ấm hơn hẳn, và nhiều khi chính hàng xóm là người giúp tay nhiều nhất trong ngày.
Kiểm rạp trước buổi tiệc chính
Rạp thường được dựng từ hôm trước, nên sáng ngày cưới là lúc kiểm lại toàn bộ trước khi khách đến. Người đại diện gia đình đi một vòng theo thứ tự:
- Nhìn lên khung và mái: không có thanh nào cong, không có điểm bạt võng chứa nước từ đêm trước; nếu có, báo đơn vị dịch vụ xử lý trước khi khách vào.
- Kiểm vải trần và vách: không rủ sát đèn, quạt; mép vách được buộc chắc, không bay khi gió.
- Kiểm điện cùng thợ phụ trách: đèn, quạt, âm thanh chạy đủ; dây không nằm dưới đất ẩm; ổ cắm che kín.
- Đi lối chính từ cổng lên sân khấu: thảm phẳng, không vật cản; bục sân khấu chắc, có bậc.
- Kiểm lối ra: ít nhất hai phía rạp có lối ra thông thoáng, không bị bàn ghế hay đồ chứa chắn.
- Kiểm khu bếp, khu để đồ có cách xa khu khách ngồi và có bình chữa cháy hoặc phương án chữa cháy ban đầu không.
- Xem dự báo thời tiết trong ngày và hỏi đơn vị dịch vụ phương án khi mưa lớn, gió mạnh.
Nếu phát hiện vấn đề về khung hoặc điện, đừng ngại đề nghị dời giờ một chút để sửa. Khách chờ thêm vài phút luôn tốt hơn một sự cố giữa tiệc.
Câu hỏi thường gặp
Rạp cưới dựng trước mấy ngày là hợp lý?
Không có quy định chung; thường dựng đủ sớm để kịp trang trí và kiểm điện, và không chiếm chỗ lâu hơn cần thiết. Hỏi đơn vị dịch vụ lịch cụ thể, cân nhắc thời tiết và việc đi lại của hàng xóm, rồi báo trước cho xóm biết khi nào dựng, khi nào tháo.
Dựng rạp cưới trên đường có cần xin phép không?
Tuỳ quy định từng địa phương. Bạn nên hỏi UBND xã hoặc phường nơi tổ chức, hoặc qua trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, trước khi chốt với đơn vị dịch vụ. Dù được phép, vẫn phải chừa lối đi cho người và xe cấp cứu, cứu hoả.
Vải trần rạp cưới có nguy cơ cháy không?
Có, nếu vải rủ sát đèn nóng, quạt hoặc gần khu bếp. Hỏi đơn vị dịch vụ vải có xử lý chống cháy không, giữ khoảng cách giữa vải và thiết bị, và đặt khu bếp cách xa rạp khách ngồi. Nên có bình chữa cháy ở vị trí dễ lấy.
Mưa to khi đang tiệc trong rạp thì làm gì?
Để người phụ trách kỹ thuật quyết định việc ngắt điện các khu bị ướt, đưa khách ra khỏi chỗ bạt võng nước hoặc mép rạp hắt mưa, và không ai đứng gần thiết bị điện ướt. Nếu có gió mạnh hoặc khung có dấu hiệu nghiêng, ưu tiên đưa người ra khỏi rạp.
Có nên dùng máy phát điện cho rạp cưới không?
Máy phát hữu ích khi điện nhà không đủ tải hoặc hay mất điện. Máy phải đặt xa chỗ khách ngồi, nơi thoáng khí, xa vật dễ cháy và ngoài tầm trẻ em, do người có chuyên môn vận hành. Không đặt máy phát trong rạp kín hoặc trong nhà.
Rạp cưới mùa hè nóng thì trang trí sao cho đỡ bí?
Để thoáng ít nhất một hai phía vách, dùng vải trần màu sáng, ưu tiên quạt và bố trí lối gió, hạn chế đèn toả nhiệt. Tránh phủ kín mọi mặt bằng vải dày chỉ để đẹp ảnh. Tiệc trưa hè, nên có nước uống và chỗ ngồi râm cho người lớn tuổi.